«Jeśli Bóg zechce» to wspaniała komedia włoska z roku 2015 – będąca zarazem inteligentnym i zarazem całkowicie nietypowym bodźcem do głębokiej refleksji – której autorem scenariusza oraz reżyserem jest Edoardo Falcone. Film opowiada o wierze i racjonalizmie, oraz o drodze lekarza ateisty w kierunku niespodziewanej odnowy duchowej – dzięki spotkanemu przez niego księdzu.

«Jeśli Bóg zechce» to opowieść o lekarzu i jego rodzinie należącej do włoskiej klasy średniej. Tommaso De Luca ma świeckie spojrzenie na życie i wielką wiarę we własne możliwości, w zdolność człowieka i nauki do ratowania pacjentów oraz przemiany ludzkiego życia. Jest cenionym, rzymskim profesorem kardiochirurgiem, żonatym z Carlą, kobietą czarującą – ale już bardzo wyblakłą, podobnie jak jej lewicowe ideały (radical chic), w które kiedyś zawzięcie wierzyła. Tomasz i Carla mają dwójkę potomstwa: córkę Biankę, która mieszka obok z mężem Giannim, agentem nieruchomości, oraz syna Andreę, studenta medycyny.

Cała historia skupia się na Tomaszu, który jest tak samo zrzędliwy i surowy dla innych, jak dla siebie. Kierując się zasadą pragmatyzmu i racjonalności, pozostaje zawsze obojętny na wszystko, co go otacza. Ten aspekt jest wyraźnie widoczny na początku filmu, kiedy lekarz opuszcza salę operacyjną i wyjaśnia rodzinie pacjenta, jak przebiegła operacja. Kobieta z którą rozmawia dziękuje mu gorąco, stwierdzając, że pozytywny wynik operacji musi być cudem. W tym momencie Tomasz odpowiada: «Cuda nie istnieją, całkiem zwyczajnie jestem wybitnym kardiochirurgiem!»

Od samego początku widać, że mieszczańska harmonia otaczająca Tomasza i jego rodzinę jest pozorna. Carla pije po kryjomu. Jego syn Andrea skrywa jakąś tajemnicę, a córka Bianca nie spełnia oczekiwań ojca; zawsze czuje się osądzana i nie na miarę oczekiwań. Owo odczucie powoduje również pogarda, jakiej Tomasz nie szczędzi jej mężowi poprzez spojrzenia i komentarze w jego kierunku. Ten pozorny spokój, na który składają się milczenia i tajemnice, zostanie wkrótce przerwany przez Andreę.

Andrea wydaje się od pewnego czasu odmieniony: często zamyka się w swoim pokoju i wychodzi wieczorami, nie mówiąc nikomu, dokąd idzie. Pewnego razu, ojciec zauważa, że Andrea spotyka się ze swoim przyjacielem, przyjeżdżającym po niego na motocyklu, na podstawie czego wnioskuje, że jego syn jest prawdopodobnie gejem.

Podczas kolacji, Andrea stwierdza, że następnego wieczoru przekaże rodzinie pewną ważną wiadomość; Tomasz, utwierdzony w swych podejrzeniach, zwołuje żonę, córkę i zięcia, aby wspólnie postanowić, że wiadomość o homoseksualizmie Andrei cała rodzina zaakceptuje w wielkim stylu oraz że zaoferują mu całą ich życzliwość.

Ale następnego wieczoru, podczas spotkania z rodziną, Andrea oświadcza, że chce zostać księdzem. Oszołomiona rodzina próbuje działać zgodnie ze wcześniejszymi ustaleniami, choć ma z tym trudności, zaś dla Tomasza, przekonanego ateisty, syn, który chce zostać księdzem, jest ciężkim ciosem.

Tomasz absolutnie nie jest w stanie zrozumieć tego rodzaju zmiany u swojego syna. Uważa więc, że ktoś musiał wywrzeć wpływ na jego decyzję. Udając, że w pełni popiera Andreę, profesor postanawia dowiedzieć się czegoś więcej na ten temat i zaczyna potajemnie śledzić go razem ze swoim zięciem Gianni’m. Tropiąc syna, pewnego wieczoru, odkrywa, że Andrea chodzi na spotkania z niejakim księdzem Piotrem.

Postanawia więc spotkać się z owym księdzem i zdemaskować go, przekonany, że jest on złym towarzystwem dla jego syna. Dzięki swym dociekaniom, Tomasz odkrywa, że ksiądz Piotr spędził dziesięć lat w więzieniu, zanim został duchownym; jest więc przekonany, że nadal musi mieć wiele wspólnego z przestępczością, choć narazie nie jest w stanie tego udowodnić.

Tymczasem Bianca (nie mająca jakiegokolwiek pojęcia o religii), solidaryzując się z bratem, zaczyna czytać Ewangelie, ogląda filmy religijne i odmawia intymnych kontaktów z mężem wykraczających poza cele prokreacyjne.

Wykorzystując nieobecność Andrei, który przebywa w klasztorze na rekolekcjach, Tomasz – w przebraniu – rozpoczyna prawdziwą wojnę z księdzem Piotrem, mającą na celu udowodnienie, że wiara duchownego bynajmniej nie jest prawdziwa. W ten sposób, kardiochirurg ma nadzieję na «uratowanie» swego syna.

Udaje w tym celu, że jest osobą bardzo ubogą, że ma żonę, która go bije (do tej roli lekarz angażuje pracującą na jego oddziale pielęgniarkę), a także brata z poważnymi zaburzeniami psychicznymi (w roli którego “zatrudnia” swego zięcia), po czym prosi księdza Piotra o pomoc.

Duchowny wyśle go więc do prostych prac, do których wykonywania chirurg okaże się całkowicie niezdolny.

Kiedy Tomaszowi wydaje się, że jego fortel powiódł się, po powrocie do domu, zagląda do pokoju Andrei i zastaje go w towarzystwie księdza Pietro, który jednakże nie zdemaskuje ojca przed synem, pytając go jedynie na tarasie, dlaczego skłamał.

Lekarz tłumaczy księdzu, że Andrea nie powinien porzucać swojej przyszłej kariery lekarza, aby podążać za czymś, co absolutnie nie istnieje. W owym czasie, ksiądz Piotr, który sam remontuje mały kościółek, do którego uczęszczała kiedyś jego matka, postanawia, że za karę za okłamywanie go, Tomasz, przez miesiąc będzie musiał pomagać mu w pracach remontowych.

Profesor rozpoczyna ową «pokutę» niechętnie, ale szybko zaczyna cenić księdza Piotra

Na bohatera filmu czeka jednak kolejny zwrot sytuacji: po powrocie do domu zastaje syna z dziewczyną. Andrea zrozumiał – także dzięki księdzu Piotrowi – że nie jest mu pisane zostać księdzem. Jako pierwszy odwiódł go od tego właśnie jego opiekun duchowy, przekonany, że owo pragnienie było wyłącznie chwilowe. Tymczasem Carla wprowadza się do pokoju służącej Xenii i nie chce słyszeć o mężu.

Tomasz kontynuuje podróż w głąb własnej duszy, odkrywa siebie na nowo i zaczyna wątpić w swoje niezłomne dotychczas przekonania. Dni spędzane z księdzem Piotrem stają się kolejnymi spotkaniami, podczas których lekarz ewoluuje, a z nich rodzi się prawdziwa przyjaźń chirurga z duchownym. Początkowo, Tomasz nie jest w stanie pojąć, jak ktoś może wierzyć w coś, czego nie można zobaczyć. Na wzgórzu, samotnie, w świetle zachodzącego słońca, ksiądz Piotr wyjaśnia sceptycznie nastawionemu Tomaszowi, że Bóg jest wiatrem, gdy jest gorąco – chmurami, a gdy spada owoc, to nie grawitacja, lecz także wola Boga. Ta scena stanie się emblematyczna dla zakończenia filmu.

Odwaga Andrei, by powiedzieć prawdę, skłania pomału także innych członków rodziny do wyjścia z ukrycia i ujawnienia swego dyskomfortu. Carla jest głęboko nieszczęśliwa, ma poczucie pustki i nie potrafi odnaleźć sensu życia. Tomasz był bowiem ślepy i skupiony wyłącznie na sobie i nie chciał słuchać wołania żony o pomoc. Bianca wyznaje ojcu, jak bardzo cierpiała z powodu jego osądów i krytyki, oraz że nigdy nie czuła się akceptowana przez niego. Dzięki przyjaźni z księdzem Piotrem, Tomasz otwiera się na cudze postrzeganie świata, staje się bardziej życzliwy i odzyskuje równowagę, którą naruszył w relacjach z żoną i córką.

Pomimo, iż miesiąc jego «pokuty» upłynął, profesor proponuje, że będzie kontynuował remont kościółka, ale ksiądz Pietro jest nieugięty i nakazuje mu powrót do jego dawnego życia.

Profesor jest właśnie w drodze na kolejne spotkanie z księdzem, kiedy jego przyjaciel, który jeździ zawsze szarą Vespą, zostaje potrącony przez ciężarówkę. Tomasz przybywa do szpitala w momencie, gdy przywożą tam księdza Piotra. Ze względu na powagę odniesionych obrażeń, ksiądz musi być natychmiast operowany przez neurochirurga – kolegę Tomasza. Profesor nie czuje się na siłach, by uczestniczyć w operacji i opuszcza szpital, podczas gdy we holu, wielu przyjaciół i wiernych księdza Piotra, w tym Andrea, z niepokojem oczekuje na rozwój wypadków. Neurochirurg mówi Tomaszowi, że dla księdza nie ma zbyt wiele nadziei; stwierdza «Tutaj… potrzebny jest cud». Wstrząśnięty Tomasz idzie więc dokończyć pracę w kościółku, po czym udaje się na wzgórze – na którym wcześniej prowadził rozmowy z księdzem Piotrem.

W ostatniej scenie filmu, kardiochirurg przygląda się gruszce zwisającej z gałęzi. Scena ta nawiązuje do wcześniejszego momentu, w którym lekarz i ksiądz rozmawiali o istnieniu Boga. Tomasz, ateista i sceptyk, gotów był zaprzeczyć jego istnieniu, podczas gdy ksiadz Pietro wyjaśniał mu własny punkt widzenia: «Bóg jest wszędzie, jest nieruchomym silnikiem, który porusza powietrze i porusza chmury i który jest także siłą grawitacji sprawiającą, że owoc spada z drzewa».

Na poziomie czysto narracyjnym nie dowiemy, co spotka księdza Pietro; czy przeżyje operację. To, co jest ważne, to zakończenie duchowej podróży Tomasza, podczas której ksiądz Piotr – ksiądz z prawdziwym powołaniem – był jego “pilotem”. Lekarzowi udało się zburzyć wszystkie swoje dotychczasowe, mylne przekonania. Teraz wierzy; wierzy w Boga, wierzy w duchowość, wierzy w istnienie porządku wyższego rzędu, wierzy także w cuda. I to jest powodem, dla którego postanawia nie brać udziału w operacji i nie powierzać owej chwili nauce, ale Komuś znacznie potężniejszemu. Końcowy uśmiech profesora nie jest gwarancją oczekiwanego cudu, ale zaufaniem losowi, o którym decyduje Bóg. Dziś, dzięki księdzu Piotrowi, Tomasz jest zupełnie nowym człowiekiem.

https://it.wikipedia.org/wiki/Se_Dio_vuole https://en.wikipedia.org/wiki/God_Willing_(2015_film)

Cały film «Jeśli Bóg zechce» można zobaczyć po założeniu darmowego konta na RAI Play: https://www.raiplay.it/programmi/sediovuole

Wersja z napisami polskimi pod linkiem: https://www.cda.pl/video/1745746e7/vfilm